د. از يوناني به لاتيني
جان بازينگستُك1
ممكن است منسوب به شهرك بازينگستُك در همپشاير باشد. انسانگراي انگليسي، كه در 1252، درگذشت. شماس اعظم ليستر (در 1235 يا پيشتر). در آكسفورد، پاريس ــ و آتن! ــ تحصيل كرد، و از نخستين انگليسياني بود كه معلوماتي واقعي از زبان يوناني داشت. وي از دوستان گروستست و متيو پاريس بود. كتابهاي خطي يوناني را به انگلستان برد. كتابي را دربارهٴ دستور زبان يوناني2 به لاتيني ترجمه كرد.
وي كوشيد دستگاه عددنويسي تازهاي را متداول سازد كه در آن اعداد از وضع قرار گرفتن يك قلاب بر روي خط قائم تميز داده ميشدند. به قول متيو پاريس وي ارقام يوناني را به انگلستان برد. انسان مردد ميشود كه آيا ارقام يوناني و ارقام فوقالذكر با هم اشتباه نشدهاند.
رابرت گروستست
¿ فصل فلسفه در ذيل.
سنت ارسطويي در نيمهٴ اول سدهٴ سيزدهم
به ترجمههاي مهم فراواني كه در سدهٴ دوازدهم صورت گرفت، همچنان كه ديديم، در نيمهٴ اول سدهٴ سيزدهم، تعدادي افزوده شد.
اصنافالحيوان، السماء و العالم و كتاب النفس را مايكل اسكات همراه با شرحهاي ابن رشد از عربي به لاتيني ترجمه كرد. پدرو گالگو ترجمهٴ ديگري از
كتابالحيوان ارائه داد. آلفرد سارشلي كتاب النبات ارسطويي مجعول را از عربي به لاتيني ترجمه كرد. ويليام لونيسي
ارغنون ارسطو را به صورتي كه ابن رشد شرح كرده بود، به لاتيني ترجمه كرده، و يعقوب آناطولي به عبري.
اخلاق را حَرِزي از عربي به عبري و گروستست از يوناني به لاتيني ترجمه كردند.
ترجمهٴ كائنات جو مخصوصاً جالب است. ديديم كه سمويل بن تِبّون آن را از عربي به عبري ترجمه كرد. ولي ترجمههاي لاتيني قبل از آن در دسترس بود: ترجمهاي از عربي (سه كتاب اول آن از ژرار كرمونايي)؛ يكي ديگر قسمتي از عربي و قسمتي (كتاب 4) از يوناني؛ و يكي تماماً از يوناني. از اين گذشته، مقارن نيمهٴ سده، سه كتاب اول ترجمهٴ لاتيني رسالهٴ آخري را شخصي به نام ماتيو لوويلَن نوشاتلي3 در اسقفنشين روئن به زبان فرانسه ترجمه كرد. اين بسيار جالب